dicteren
werkwoord dɪkˈterə(n)Betekenis
- zeggen wat een ander moet schrijven
- dwingend voorschrijven
- in een wedstrijd op de eerste plaats staan
Hoe spreek je dicteren uit?
/dɪkˈterən/
Dicteren bestaat uit drie lettergrepen. De klemtoon ligt op de tweede.
| Teken | Klinkt als in |
|---|---|
| d | dak |
| ɪ | pit |
| k | kat |
| t | tak |
| e | veel |
| r | rood |
| ə | de |
| n | nek |
| ˈ | de klemtoon ligt op de lettergreep die hierna begint |
Vervoeging van dicteren
dicterenhele werkwoord — dicteerdeverleden tijd enkelvoud — dicteerdenverleden tijd meervoud — gedicteerdvoltooid deelwoord
| Persoon | Tegenwoordige tijd | Verleden tijd |
|---|---|---|
| ik | dicteer | dicteerde |
| jij | dicteert | dicteerde |
| hij, zij, het | dicteert | dicteerde |
| wij | dicteren | dicteerden |
| jullie | dicteren | dicteerden |
| zij | dicteren | dicteerden |
Alle 63 overige vormen: lijdende vorm, toekomende tijd en infinitiefconstructies
| Vorm | Grammaticale informatie |
|---|---|
| dicteer | gebiedende wijs |
| dicteerde | verleden tijd |
| dictere | aanvoegende wijs |
| dicterend | onvoltooid, deelwoord |
| er is gedicteerd | impersonal, passief, tegenwoordige tijd, voltooid |
| er was gedicteerd | impersonal, passief, verleden tijd, voltooid |
| er werd gedicteerd | impersonal, passief, verleden tijd, onvoltooid |
| er wordt gedicteerd | impersonal, passief, tegenwoordige tijd, onvoltooid |
| er zal gedicteerd worden | impersonal, passief, toekomende tijd, onvoltooid |
| er zal gedicteerd zijn | impersonal, passief, toekomende tijd, voltooid |
| er zou gedicteerd worden | impersonal, passief, voorwaardelijk, onvoltooid |
| er zou gedicteerd zijn | impersonal, passief, voorwaardelijk, voltooid |
| ev. | gebiedende wijs |
| gedicteerd | verleden tijd, deelwoord |
| gedicteerd te zullen hebben | actief, infinitief, voltooid, toekomende tijd, lange vorm |
| gedicteerd zullen hebben | actief, infinitief, voltooid, toekomende tijd, korte vorm |
| had gedicteerd | voltooid, verleden tijd, eerste persoon |
| had gedicteerd | voltooid, verleden tijd, tweede persoon |
| had gedicteerd | voltooid, verleden tijd, derde persoon |
| hadden gedicteerd | voltooid, verleden tijd, eerste persoon |
| hadden gedicteerd | voltooid, verleden tijd, tweede persoon |
| hadden gedicteerd | voltooid, verleden tijd, derde persoon |
| hadt gedicteerd | voltooid, verleden tijd, tweede persoon |
| heb gedicteerd | voltooid, tegenwoordige tijd, eerste persoon |
| hebben gedicteerd | actief, infinitief, voltooid, tegenwoordige tijd, korte vorm |
| hebben gedicteerd | voltooid, tegenwoordige tijd, eerste persoon |
| hebben gedicteerd | voltooid, tegenwoordige tijd, tweede persoon |
| hebben gedicteerd | voltooid, tegenwoordige tijd, derde persoon |
| hebt gedicteerd | voltooid, tegenwoordige tijd, tweede persoon |
| heeft gedicteerd | voltooid, tegenwoordige tijd, tweede persoon |
| heeft gedicteerd | voltooid, tegenwoordige tijd, derde persoon |
| te dicteren | actief, infinitief, onvoltooid, tegenwoordige tijd, lange vorm |
| te hebben gedicteerd | actief, infinitief, voltooid, tegenwoordige tijd, lange vorm |
| te zullen dicteren | actief, infinitief, onvoltooid, toekomende tijd, lange vorm |
| zal dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, eerste persoon |
| zal dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, tweede persoon |
| zal dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, derde persoon |
| zal gedicteerd hebben | voltooid, toekomende tijd, eerste persoon |
| zal gedicteerd hebben | voltooid, toekomende tijd, tweede persoon |
| zal gedicteerd hebben | voltooid, toekomende tijd, derde persoon |
| zou dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, eerste persoon |
| zou dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, tweede persoon |
| zou dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, derde persoon |
| zou gedicteerd hebben | voltooid, voorwaardelijk, eerste persoon |
| zou gedicteerd hebben | voltooid, voorwaardelijk, tweede persoon |
| zou gedicteerd hebben | voltooid, voorwaardelijk, derde persoon |
| zouden dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, meervoud, eerste persoon |
| zouden dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, meervoud, tweede persoon |
| zouden dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, meervoud, derde persoon |
| zouden gedicteerd hebben | voltooid, voorwaardelijk, eerste persoon |
| zouden gedicteerd hebben | voltooid, voorwaardelijk, tweede persoon |
| zouden gedicteerd hebben | voltooid, voorwaardelijk, derde persoon |
| zoudt dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, tweede persoon |
| zoudt gedicteerd hebben | voltooid, voorwaardelijk, tweede persoon |
| zullen dicteren | actief, infinitief, onvoltooid, toekomende tijd, korte vorm |
| zullen dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, meervoud, eerste persoon |
| zullen dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, meervoud, tweede persoon |
| zullen dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, meervoud, derde persoon |
| zullen gedicteerd hebben | voltooid, toekomende tijd, eerste persoon |
| zullen gedicteerd hebben | voltooid, toekomende tijd, tweede persoon |
| zullen gedicteerd hebben | voltooid, toekomende tijd, derde persoon |
| zult dicteren | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, tweede persoon |
| zult gedicteerd hebben | voltooid, toekomende tijd, tweede persoon |
Herkomst
Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘voorzeggen wat iem. moet opschrijven, voorschrijven’ voor het eerst aangetroffen in 1451
Woordfamilie van dicteren
| Woordvorm | Relatie | Afgeleid van |
|---|---|---|
| dicteer | gebiedende wijs | dicteren |
| dicteerde | verleden tijd | dicteren |
| dicteerden | aantonende wijs, onvoltooid, verleden tijd, meervoud, 1e persoon | dicteren |
| dicteert | aantonende wijs, onvoltooid, tegenwoordige tijd, enkelvoud, 2e persoon | dicteren |
| dictere | aanvoegende wijs | dicteren |
| dicterend | onvoltooid deelwoord | dicteren |
| dicterende | woordvorm | dicteren |
| gedicteerd | voltooid deelwoord | dicteren |
| gedicteerde | woordvorm | dicteren |
Deze woordfamilie bestaat uitsluitend uit vormen die expliciet als vorm van dicteren zijn vastgelegd.