De langste woorden in het Nederlands: voorbeelden
Het Nederlands staat bekend om zijn lange woorden. Dat komt doordat we woorden aan elkaar plakken tot één geheel. Op deze pagina lees je hoe zulke samenstellingen werken, welke lange woorden bekend zijn en hoe je ze makkelijk in stukken knipt. Je ziet ook waarom er geen echt langste woord bestaat.
Door Maarten Soetens
Hoe woorden zo lang worden
Lange woorden ontstaan door samenstelling. Bij een samenstelling zet je twee of meer woorden achter elkaar en schrijf je ze aan elkaar. Het laatste woord bepaalt wat het is: een ziektekostenverzekering is een soort verzekering, geen soort kosten. Tussen de delen komt soms een tussenklank, zoals de s in arbeidsongeschiktheid of de en in boekenkast.
In theorie kun je zulke woorden onbeperkt uitbreiden. Neem verzekering. Daarvan maak je ziektekostenverzekering, en daar weer ziektekostenverzekeringsmaatschappij. Dat laatste woord telt zesendertig letters. Elk nieuw deel past gewoon voor of na het bestaande woord, zolang de betekenis klopt.
Andere talen kunnen dit ook, maar het Nederlands doet het opvallend vaak. In het Engels zet men zulke woorden meestal los: health insurance company. In het Nederlands schrijf je ze aan elkaar. Dat is een regel van de officiële spelling en geen keuze van de schrijver.
Ook woorden die van een werkwoord of een bijvoeglijk naamwoord zijn afgeleid, maken woorden langer. Uit toegankelijk maak je toegankelijkheid, en daar weer toegankelijkheidsvoorzieningen. Zo groeit een woord stap voor stap.
Vooral in formulieren, brieven, wetteksten en vaktaal vind je zulke lange samenstellingen. Verzekeringen, zorg en overheid gebruiken ze veel, omdat ze in één woord een precies begrip kunnen vastleggen. In de dagelijkse spreektaal worden ze vaak ingekort.
Bekende lange woorden
Deze voorbeelden zijn bekend of komen in het dagelijks leven voor, en bij elk woord staat het aantal letters.
- kindercarnavalsoptochtenvoorbereidingswerkzaamheden: telt 51 letters en wordt vaak genoemd als lang voorbeeld, al is het een bedacht woord dat in de praktijk niet voorkomt.
- ziektekostenverzekeringsmaatschappij: telt 36 letters en is een gewoon woord uit de verzekeringswereld.
- arbeidsongeschiktheidsverzekering: telt 33 letters en komt in het dagelijks leven bij verzekeringen voor, al zeggen mensen meestal een afkorting.
- toegankelijkheidsvoorzieningen: telt 30 letters en laat zien hoe een afgeleid woord als toegankelijkheid nog verder kan worden samengesteld.
- aansprakelijkheidsverzekering: telt 29 letters en bestaat uit aansprakelijkheid en verzekering met een tussen-s.
- onderwijsinspectierapport: telt 25 letters en is een samenstelling van drie woorden uit de onderwijswereld.
- zorgverzekeringspremie: telt 22 letters en is een woord dat bijna iedereen maandelijks tegenkomt.
- gemeenteraadsverkiezingen: telt 25 letters en komt regelmatig voor in het nieuws.
- verjaardagskalender: telt 19 letters en laat zien dat ook een alledaags woord al vrij lang kan zijn.
Een woord dat zo lang is dat niemand het meer in één keer uitspreekt, wordt in het gewone leven al snel korter gemaakt. Zo wordt een arbeidsongeschiktheidsverzekering in de praktijk vaak een AOV. Ook zonder afkorting blijven zulke woorden leesbaar, zolang je ze in hun delen knipt. Lange woorden zijn dus handig op papier, maar in gesprekken zoeken mensen liever een korte vorm.
Zo lees je een lang woord
Een lang woord lijkt ingewikkeld, maar je kunt het stap voor stap uit elkaar halen. Begin achteraan. Het laatste deel zegt wat het is, zoals verzekering. Werk vervolgens naar voren en knip bij elke plek waar een nieuw woord begint. Let daarbij op tussenklanken: een s of en hoort vaak bij het deel ervoor en niet bij het deel erna.
Neem arbeidsongeschiktheidsverzekering. Achteraan staat verzekering. Daarvoor staat ongeschiktheid, en daarvoor arbeid. De s in het midden is de tussen-s. Zo lees je het woord als ‘een verzekering voor als je niet kunt werken’. Wie dit trucje kent, schrikt niet meer van lange woorden.
Let ook op het koppelteken. Dat gebruik je bij een klinkerbotsing, zoals in zee-egel, en wanneer een samenstelling anders onduidelijk wordt. Voor de meeste lange woorden is het niet nodig, want die schrijf je gewoon aan elkaar.
Voor schrijvers geldt een andere vuistregel: gebruik lange woorden niet onnodig. Een zin als de aansprakelijkheidsverzekeringsvoorwaarden is moeilijk te lezen. Soms is een omschrijving beter, zoals de voorwaarden van de aansprakelijkheidsverzekering. Lees je tekst hardop voor: struikel je over een woord, dan struikelt je lezer ook.
Er bestaat dus geen officieel langste woord, omdat je een samenstelling altijd kunt uitbreiden.
Veelgestelde vragen
Wat is het langste woord van het Nederlands?
Daar bestaat geen eenduidig antwoord op. Omdat je samenstellingen altijd kunt uitbreiden, is er geen officieel langste woord. Vaak wordt kindercarnavalsoptochtenvoorbereidingswerkzaamheden genoemd, met 51 letters. Dat woord is bedacht om te laten zien hoe lang een woord kan worden. Woordenboeken nemen zulke woorden meestal niet op, omdat ze niet echt gebruikt worden.
Waarom schrijven we lange woorden aan elkaar?
De officiële spelling schrijft voor dat je samenstellingen aan elkaar schrijft. Dat verschilt van het Engels, waar zulke woorden vaak los staan. Wie een samenstelling los schrijft, maakt een spelfout, bijvoorbeeld zonne bril in plaats van zonnebril. Taalkundigen noemen dit wel de Engelse ziekte. Het aan elkaar schrijven laat zien dat de delen samen één begrip vormen.
Zijn lange woorden een probleem voor lezers?
Lange woorden kunnen lastig zijn, vooral als ze veel delen hebben. Ze vragen meer aandacht, omdat je het woord eerst in stukken moet knippen. Voor een gewone lezer is een kort woord of een omschrijving vaak duidelijker. In officiële teksten en voorlichting is het daarom verstandig om lange woorden te vermijden. Een vakman die dagelijks met zulke termen werkt, leest ze meestal zonder moeite.