Apostrof gebruiken: de regels met voorbeelden
De apostrof is een klein teken met veel regels. Deze pagina laat zien wanneer je een apostrof gebruikt en wanneer niet. Je leest hoe je het meervoud van woorden als foto en baby schrijft, hoe je bezit aangeeft bij namen en wat je doet bij weglatingen als ’s ochtends en bij afkortingen zoals cd’s.
Door Maarten Soetens
Apostrof in meervoud en bezit
Een apostrof (’) gebruik je in het Nederlands niet vaak, maar de regels zijn duidelijk. Je ziet hem vooral bij het meervoud en bij bezit. Let op de uitspraak: bij foto’s blijft de lange o behouden, en dat laat de apostrof zien. Zonder apostrof zou je fotos lezen, met een korte o.
Meervoud. Eindigt een woord op een a, i, o, u of y, dan maak je het meervoud met ’s. Zonder apostrof zou je de uitspraak van het woord niet meer goed zien: foto’s, taxi’s, menu’s, baby’s. Bij alle andere woorden gebruik je geen apostrof: boeken, huizen, tantes.
Bezit. Bij namen en familiewoorden die eindigen op a, i, o, u of y schrijf je ook ’s: Lisa’s fiets, opa’s tuin. Eindigt de naam op s, x of z, dan zet je alleen een apostrof achter de naam: Thomas’ boek, Max’ jas. Bij alle andere namen voeg je een s toe zonder apostrof: Peters pen, Karels huis.
Je kunt het bezit ook met van uitdrukken: de fiets van Lisa, het boek van Thomas. Dat is vooral handig als je twijfelt over de juiste vorm van de naam. Een veelgemaakte fout is een apostrof bij een gewoon meervoud, zoals computer’s. Dat is niet juist, want computers eindigt op een medeklinker en heeft dus geen apostrof nodig.
Voorbeelden van de apostrof
Deze voorbeelden laten zien wanneer de apostrof wel en niet nodig is. Bij elk voorbeeld staat waarom.
- twee foto’s: het woord foto eindigt op een o, dus het meervoud krijgt ’s.
- drie taxi’s: taxi eindigt op een i, dus je schrijft ’s met apostrof.
- vier baby’s: baby eindigt op een y, dus ook hier komt een apostrof.
- twee menu’s: menu eindigt op een u, dus het meervoud is menu’s.
- Lisa’s fiets: de naam eindigt op een a, dus het bezit krijgt ’s.
- Thomas’ boek: de naam eindigt al op een s, dus je zet alleen een apostrof.
- Peters pen: de naam eindigt op een r, dus er komt een s zonder apostrof bij.
- twee opa’s: opa eindigt op een a, dus ook dit meervoud krijgt ’s.
- Max’ jas: de naam eindigt op een x, dus je zet alleen een apostrof achter de naam.
- drie tantes: tante eindigt op een e, dus het meervoud is tantes zonder apostrof.
- vijf boeken: dit meervoud eindigt op -en, dus een apostrof is niet nodig.
Kijk dus altijd naar de laatste letter van het woord of de naam. Die letter bepaalt of de apostrof nodig is. Bij een naam kijk je bovendien of het om bezit gaat, want daar gelden de regels met ’s, alleen een apostrof of alleen een s.
Apostrof bij weglating en afkortingen
Een apostrof staat ook op de plek waar je letters weglaat. Dat zie je in vaste uitdrukkingen over de tijd: ’s ochtends, ’s middags, ’s avonds, ’s nachts en ’s maandags. De ’s staat hier voor „des” en je schrijft hem altijd met apostrof. De spelling zo’n (voor zo een) is ook standaard.
In informele teksten verkort je soms ook andere woorden: een wordt ’n, het wordt ’t en mijn wordt m’n. In zakelijke en formele teksten schrijf je die woorden liever voluit.
Ook bij het meervoud van afkortingen gebruik je een apostrof: cd’s, pc’s, tv’s, dvd’s. Zo blijft de afkorting zelf goed leesbaar en staat de s duidelijk los van de letters. Je schrijft dus niet cds of pcs.
Gebruik de apostrof niet in andere gevallen. Ook bij bezit van een gewoon woord op een medeklinker blijft hij weg: moeders fiets en vaders auto. Een apostrof is dus geen standaardteken voor elke s. Je schrijft boeken, bussen en huizen zonder apostrof, en bij werkwoorden zet je geen apostrof voor de uitgang: hij werkt, wij werken. Twijfel je? Vraag jezelf dan af of er een letter ontbreekt of dat de uitspraak anders zou worden zonder apostrof. Als beide antwoorden nee zijn, laat je de apostrof weg. Een tekst zonder overbodige apostrofs leest rustiger en ziet er professioneler uit.
Veelgestelde vragen
Schrijf je het bezit bij een naam op s met of zonder apostrof?
Bij een naam die op een s eindigt, zet je alleen een apostrof achter de naam. Je schrijft dus Thomas’ boek en niet Thomas’s boek. Hetzelfde geldt voor namen die op x of z eindigen, zoals Max’ jas. Wil je de apostrof helemaal vermijden, dan kun je van gebruiken: het boek van Thomas. Beide manieren zijn correct.
Waarom schrijf je „auto’s” met een apostrof en „boeken” niet?
Het woord auto eindigt op een o. Zonder apostrof zou autos gelezen kunnen worden met een korte o, en dat is niet de bedoeling. Daarom schrijf je auto’s, net als foto’s en baby’s. Bij boek hoor je het meervoud wel goed, omdat het woord op een medeklinker eindigt en -en krijgt. Een apostrof is daar niet nodig.
Hoe schrijf je het meervoud van een afkorting als cd of pc?
Je schrijft cd’s en pc’s, met een apostrof voor de s. Hetzelfde geldt voor tv’s en dvd’s. De apostrof laat zien dat de s bij het meervoud hoort en niet bij de afkorting zelf. Zonder apostrof lijkt cds op een nieuw woord. Gebruik in een zin dus: Ik heb drie cd’s gekocht.