dobbelen
werkwoord ˈdɔbələ(n)Betekenis
- het spelen van een kansspel door het werpen van dobbelstenen, vaak om geld
- gepaard zijn, een paar vormen
Hoe spreek je dobbelen uit?
/ˈdɔbələn/
Dobbelen bestaat uit drie lettergrepen. De klemtoon ligt op de eerste.
| Teken | Klinkt als in |
|---|---|
| d | dak |
| ɔ | bot |
| b | bak |
| ə | de |
| l | land |
| n | nek |
| ˈ | de klemtoon ligt op de lettergreep die hierna begint |
Vervoeging van dobbelen
dobbelenhele werkwoord — dobbeldeverleden tijd enkelvoud — dobbeldenverleden tijd meervoud — gedobbeldvoltooid deelwoord
| Persoon | Tegenwoordige tijd | Verleden tijd |
|---|---|---|
| ik | dobbel | dobbelde |
| jij | dobbelt | dobbelde |
| hij, zij, het | dobbelt | dobbelde |
| wij | dobbelen | dobbelden |
| jullie | dobbelen | dobbelden |
| zij | dobbelen | dobbelden |
Alle 63 overige vormen: lijdende vorm, toekomende tijd en infinitiefconstructies
| Vorm | Grammaticale informatie |
|---|---|
| dobbel | gebiedende wijs |
| dobbelde | verleden tijd |
| dobbele | aanvoegende wijs |
| dobbelend | onvoltooid, deelwoord |
| er is gedobbeld | impersonal, passief, tegenwoordige tijd, voltooid |
| er was gedobbeld | impersonal, passief, verleden tijd, voltooid |
| er werd gedobbeld | impersonal, passief, verleden tijd, onvoltooid |
| er wordt gedobbeld | impersonal, passief, tegenwoordige tijd, onvoltooid |
| er zal gedobbeld worden | impersonal, passief, toekomende tijd, onvoltooid |
| er zal gedobbeld zijn | impersonal, passief, toekomende tijd, voltooid |
| er zou gedobbeld worden | impersonal, passief, voorwaardelijk, onvoltooid |
| er zou gedobbeld zijn | impersonal, passief, voorwaardelijk, voltooid |
| ev. | gebiedende wijs |
| gedobbeld | verleden tijd, deelwoord |
| gedobbeld te zullen hebben | actief, infinitief, voltooid, toekomende tijd, lange vorm |
| gedobbeld zullen hebben | actief, infinitief, voltooid, toekomende tijd, korte vorm |
| had gedobbeld | voltooid, verleden tijd, eerste persoon |
| had gedobbeld | voltooid, verleden tijd, tweede persoon |
| had gedobbeld | voltooid, verleden tijd, derde persoon |
| hadden gedobbeld | voltooid, verleden tijd, eerste persoon |
| hadden gedobbeld | voltooid, verleden tijd, tweede persoon |
| hadden gedobbeld | voltooid, verleden tijd, derde persoon |
| hadt gedobbeld | voltooid, verleden tijd, tweede persoon |
| heb gedobbeld | voltooid, tegenwoordige tijd, eerste persoon |
| hebben gedobbeld | actief, infinitief, voltooid, tegenwoordige tijd, korte vorm |
| hebben gedobbeld | voltooid, tegenwoordige tijd, eerste persoon |
| hebben gedobbeld | voltooid, tegenwoordige tijd, tweede persoon |
| hebben gedobbeld | voltooid, tegenwoordige tijd, derde persoon |
| hebt gedobbeld | voltooid, tegenwoordige tijd, tweede persoon |
| heeft gedobbeld | voltooid, tegenwoordige tijd, tweede persoon |
| heeft gedobbeld | voltooid, tegenwoordige tijd, derde persoon |
| te dobbelen | actief, infinitief, onvoltooid, tegenwoordige tijd, lange vorm |
| te hebben gedobbeld | actief, infinitief, voltooid, tegenwoordige tijd, lange vorm |
| te zullen dobbelen | actief, infinitief, onvoltooid, toekomende tijd, lange vorm |
| zal dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, eerste persoon |
| zal dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, tweede persoon |
| zal dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, derde persoon |
| zal gedobbeld hebben | voltooid, toekomende tijd, eerste persoon |
| zal gedobbeld hebben | voltooid, toekomende tijd, tweede persoon |
| zal gedobbeld hebben | voltooid, toekomende tijd, derde persoon |
| zou dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, eerste persoon |
| zou dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, tweede persoon |
| zou dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, derde persoon |
| zou gedobbeld hebben | voltooid, voorwaardelijk, eerste persoon |
| zou gedobbeld hebben | voltooid, voorwaardelijk, tweede persoon |
| zou gedobbeld hebben | voltooid, voorwaardelijk, derde persoon |
| zouden dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, meervoud, eerste persoon |
| zouden dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, meervoud, tweede persoon |
| zouden dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, meervoud, derde persoon |
| zouden gedobbeld hebben | voltooid, voorwaardelijk, eerste persoon |
| zouden gedobbeld hebben | voltooid, voorwaardelijk, tweede persoon |
| zouden gedobbeld hebben | voltooid, voorwaardelijk, derde persoon |
| zoudt dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, voorwaardelijk, enkelvoud, tweede persoon |
| zoudt gedobbeld hebben | voltooid, voorwaardelijk, tweede persoon |
| zullen dobbelen | actief, infinitief, onvoltooid, toekomende tijd, korte vorm |
| zullen dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, meervoud, eerste persoon |
| zullen dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, meervoud, tweede persoon |
| zullen dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, meervoud, derde persoon |
| zullen gedobbeld hebben | voltooid, toekomende tijd, eerste persoon |
| zullen gedobbeld hebben | voltooid, toekomende tijd, tweede persoon |
| zullen gedobbeld hebben | voltooid, toekomende tijd, derde persoon |
| zult dobbelen | aantonende wijs, onvoltooid, toekomende tijd, enkelvoud, tweede persoon |
| zult gedobbeld hebben | voltooid, toekomende tijd, tweede persoon |
Herkomst
[1] van Middelnederlands dobbelen dat teruggaat op Oudfrans doble "dubbel" of dobler "verdubbelen", wat kan slaan op het spelen met twee dobbelsteen, met beide stenen hetzelfde aantal ogen werpen of het tweemaal zo groot maken van de inzet, in de betekenis van ‘met dobbelstenen werpen’ voor het eerst aangetroffen in 1324; op te vatten als afgeleid van dobbel zn met het achtervoegsel -en
Woordfamilie van dobbelen
| Woordvorm | Relatie | Afgeleid van |
|---|---|---|
| dobbel | gebiedende wijs | dobbelen |
| dobbelde | verleden tijd | dobbelen |
| dobbelden | aantonende wijs, onvoltooid, verleden tijd, meervoud, 1e persoon | dobbelen |
| dobbele | aanvoegende wijs | dobbelen |
| dobbelend | onvoltooid deelwoord | dobbelen |
| dobbelende | woordvorm | dobbelen |
| dobbelt | aantonende wijs, onvoltooid, tegenwoordige tijd, enkelvoud, 2e persoon | dobbelen |
| gedobbeld | voltooid deelwoord | dobbelen |
Deze woordfamilie bestaat uitsluitend uit vormen die expliciet als vorm van dobbelen zijn vastgelegd.
